Head of the River weer richting Amsterdam

Voorjaarsklassieker maakt rond over stuurboord


Dit artikel van Merijn Soeters stond in Roei! nummer 19, april 2017. Het is nu, voorjaar 2018, weer actueel, daarom plaatsen we het hier nog eens.
Mis geen enkel artikel, neem een abonnement!

Het roeiseizoen is van start. De Heineken Roeivierkamp en de Head of the River Amstel, de traditionele openingsklassiekers, zijn achter de rug. Waar de Heineken een wedstrijd vol spektakel is, dat zich afspeelt rond de finishlijn in de arena voor Nereus, is de sfeer rond de Head haast bedeesd. Maar daar komt verandering in: Amsterdam zal in de toekomst weer het finishdecor van het klassieke kampioenschap vormen.



Foto: Merijn Soeters



De Head of the River Amstel ontstond in 1933 naar voorbeeld van de Engelsen, onder de naam Lange Afstandskampioenschap van de Amstel. De bedoeling was in de winter meer roeiers ‘op te fokken’ door te trainen in grotere nummers. Zo staat in een artikel in de Waterkampioen ui 1932. Twaalf ploegen namen deel aan de eerste editie en roeiden van Ouderkerk naar Amsterdam. Zo ging dat 74 jaar, totdat de organisatie van de Head in 2007 besloot de wedstrijd om te draaien. Sindsdien starten de ruim 500 ploegen voor De Hoop en finishen ze in Ouderkerk aan de Amstel.

Ouderkerk - Amsterdam
Ervaren roeiers herinneren zich hoe ploegen de dag voorafgaand aan de Head hun boten naar Ouderkerk roeiden om ze daar in het weiland neer te leggen. Er was nog geen oproeibaan, roeiers gingen vlak voor de race in Ouderkerk te water. Voor de deelnemers was dit niet ideaal: vanwege de beperkte vlotcapaciteit lagen de eerste roeiers lang te verkleumen. De vrouwen die op dezelfde dag ‘maar’ 5,5 kilometer roeiden, gaven aan dat ook zij de volledige afstand van 8 kilometer wilden overbruggen. Daarnaast leverden de overstekende fietsers bij de Berlagebrug, zo’n anderhalve kilometer voor de finish, regelmatig gevaarlijke situaties op.
De weersomstandigheden in 2004 gaven het laatste zetje tot verandering, herinnert Arnoud Emke zich. Hij was in die periode bestuurslid bij de Amsterdamsche Roeibond en verantwoordelijk voor de wedstrijd. Het duurde op die zondagochtend anderhalf uur om alle ploegen de Amstel op te krijgen. In die tijd ontwikkelde zich een storm die onverwacht sterk was. Het duurde te lang om de ploegen weer op tijd van het water af te krijgen. Er zat niets anders op: de roeiers werden naar Amsterdam gestuurd waar bij de verenigingen wel voldoende vlotten waren. De middagblokken werden afgelast. “We zijn toen gaan nadenken over het omdraaien van de Head,” zegt Emke. “Er moest iets gebeuren. Het was niet veilig meer.”

Puzzelen
Nog in 2004 begon de organisatie op de landkaart te puzzelen, passen en meten. De eis was dat de Head acht kilometer bleef. Naar voorbeeld van de Head of the Charles Regatta in Boston ontstond het idee van een oproeibaan die langs de wedstrijd ligt. Het is handig als die aan de kant van de meeste verenigingen ligt. Ook werd geoefend hoe drie achten naast elkaar door de Grote Bocht en onder de Rozenoordbrug passen. Dat lukt alleen aan de westkant van de Amstel. De brug in Ouderkerk is te gevaarlijk om in de wedstrijd te betrekken. De race omdraaien bleek de enige oplossing. En vooruit, 7,6 te roeien kilometers is afgerond ook 8. De brede Omval, voor roeivereniging RIC, ging als rangeerwater fungeren. Daar kwamen de boten bij elkaar en ging iedereen op nummer de fuik in richting de start. Zo ging het uiteindelijk vanaf 2007.

Onder de Rozenoordbrug is ruimte genoeg voor drie achten naast elkaar. Foto Merijn Soeters.

De Head wordt saai
Het idee ontstond om de wedstrijd meer naar het publiek toe brengen door in Ouderkerk een feestterrein te maken waar je naar de finish kunt kijken. De organisatie investeerde in schermen en dekschuiten maar het publiek liet zich niet naar Ouderkerk lokken. De buitenplaats ontbeerde het gewenste decor van een finisharena. De fietstocht met de race mee werd vervolgd met het terugroeien van de ploegen ric
hting Amsterdam. Met het omdraaien van de wedstrijd viel de sfeer van de Head in duigen.
Daarbij hielp het niet mee dat de deelnemersvelden tegenwoordig worden verdeeld over twee dagen. In 2014 en 2015 was dat noodzaak. Het spoor over de Rozenoordbrug werd vernieuwd en slechts één bruggat bleef open. Omdat er meer tijd nodig was voor het terugroeien, betrok de Head ook de zaterdag bij de wedstrijd. Dat bleef zo nadat het tweede bruggat weer open ging. Het vergroot de capaciteit, kwaliteit en veiligheid, maar verkleint het aantal supporters langs de kant. De zaterdag werd een stiefkindje.
Het is een doorn in het oog van Emke. “Helaas hebben ze dat in tweeën geknipt: het is versplinterd.” Voor hem is de Head of the Charles hét voorbeeld van een succesvol roeievenement. “In Boston loopt het de godsganse dag door, de wedstrijd staat de hele zondag niet stil.”

Prioriteiten
Dat gebrek aan sfeer ziet ook Roel de van der Schueren, sinds enkele jaren voorzitter van de Head. Maar hij had de afgelopen periode andere prioriteiten: “Twee jaar geleden zijn we een iets andere koers gaan varen. Voor die tijd waren we vooral gericht op meer deelnemers, maar sindsdien hebben we een kwaliteitsslag gemaakt om de roeiers een zo goed mogelijke prestatie te laten neerzetten. Dat betekent dat de baan goed moet zijn, er voldoende toiletten, kleedruimtes en botenstellingen moeten zijn en iets op de kant om te eten en drinken.” Nu die faciliteiten op orde zijn, denkt De van der Schueren aan het uitbouwen van het evenement. Een belangrijk aspect daarvan is de wedstrijd weer om te keren: “We hebben een enquête online gezet. Daaruit bleek dat de meerderheid van de roeiers Amsterdam weer in wil roeien. Met een finish voor de Hoop, zodat je die arena creëert. Zo ontstaat er meer beleving.” De organisatie wilde eigenlijk al vanaf 2017 weer de stad in roeien, maar door personele capaciteitsproblemen binnen de organisatie is dat uitgesteld. Het staat nu in de planning voor 2018 of 2019.
Met een oproeibaan en een wedstrijd die als een geoliede machine draait zou je zonder pauzes tot duizend ploegen op één dag kunnen laten starten, maar dat ziet De van der Schueren niet zitten. De kamprechters hebben pauzemomenten nodig en de druk op de baancommissie zou hoger worden. “De dag wordt dan wel erg lang voor de vrijwilligers. Ook merken we dat we met twee dagen meer capaciteit en ruimte creëren in kleedkamers en douches. En we ontzien de beroepsvaart op deze manier.”

Toekomst
Alhoewel het huidige bestuur nog geen concrete visie heeft op de herinrichting, lijkt duidelijk welk offer gebracht moet worden: de Head of the River zou 7 kilometer worden. Met oplijnen tussen de brug en de molen in Ouderkerk, en de finish voor De Hoop. Met aandacht voor de bouw van een finishgebied, zoals bij de Heineken.
De oproeibaan ligt dan, net als dit jaar, aan de kant van de verenigingen. Het meefietsen langs de Amstel is veiliger en dichterbij de ploegen.
Daarbij zou de inrichting van een centraal terrein van RIC tot de Rozenoordbrug en verder tot een festivalgevoel kunnen leiden. Maar daarvoor moeten de verenigingen dan wel samenwerken en niet alleen voor hun eigen baromzet gaan.
De wens van De van der Schueren is dat de vernieuwingen ook een jonger, sneller deelnemersveld trekken: “De afgelopen jaren is de nationale equipe wat minder aanwezig. Het zou mooi zijn als die weer meedeed. We hebben een lange traditie en een verdiende plek op de kalender. Er doen veel veteranen en clubroeiers mee, maar het hart van de wedstrijd is het kampioenschap van de Amstel: de strijd om de blauwe wimpel.”

Het stuk tussen de molen en Ouderkerk is breed genoeg om te rangeren. Foto Merijn Soeters.


Blauwe wimpel
Traditioneel ontvangen de winnaars van de eerste divisie achten bij de heren en dames een blauwe wimpel die een jaar lang in de vlaggenmast van de vereniging mag hangen. Wanneer een combinatieploeg die eer te beurt valt, wordt er door de winnende studentenverenigingen nog wel eens ‘gebrast’ om de wimpel – een traditionele vechtpartij waarbij tegenstanders elkaar bij de revers vastpakken om elkaar tegen de grond of uit het gebouw te werken. In 2017 mocht Nereus beide wimpels hijsen: Nereus won zowel het heren- als dameshoofdnummer.

Nereus hijst de wimpel. Foto Merijn Soeters.